Saturday, May 19, 2007

Nijerya Secimleri, Artan Benzin Fiyatlari ve Chrysler ile Beraber GM'in Hazin Sonu

Gecen haftaya, ya da 10 gune damgasini vuran hadise Chrysler'in Cerberus grubuna $7.4 milyara satisi. Bu hadise hakkinda Turk gazetelerinde pek de bir haber duymadim. Biz daha ziyade su aralar demokrasimizi kurtarmak ya da onun ocagina incir agaci dikmekle mesguluz. $36 milyara 9 sene once Daimler'e satilan grubu Daimler nesi var nesi yoksa anca aldiginin beste bir fiyatina elinden cikarabildi. Bu satisin akabinde Daimler hisseleri Frankfurt borsasinda 5.4% prim yapmis. Hatirliyorum, satisin oldugu gun "Tuh, Tuh, Dr.Z de Amerikali cocuklarin gonullerini fethetmeye yeni baslamisti" demistim. Pringles biyiklari ve kel kafasi ile DaimlerChrysler CEO'su Dr.Z renkli bir kisilikti.

Derken bugun markete gitmeye karar verdim. Olagan haftalik alisveris. Arabama atladim, Hw12 uzerindeki StrangeBrew ve ColdStone mekanlarini da iceren sehrin en ucuz benzincisinin yanindan gectim. Tabelaya dikkat etmemisim. O sirada optik gozluklerden gunes gozluklerime gecmek icin ugrasiyodum. Derken ilerde kara haberi fark ettim: Unleaded $3.17... OHA!!!!

Bu eyalette Katrina'dan sonra, benzinliklerde benzin kalmadiginda, 3 pompadan ikisi kapatildiginda bile fiyatlar bu kadar tavan yapmamisti. Tamam, galonu $20'ye ciktigi oldu ama bir gun... Daha persembe gunu fiyatlar $2.85/gl kadardi. Ne zaman artti? Bilmedigim bi yerde kasirga mi cikti? Meksika korfezinin petrolu mu kurudu? Texas'taki rafinerileri mi vurdu birileri?

Daha yaz basinda fiyat boyleyse yaz ortasina kadar $3.50'yi kesin goruruz... Peki bu fiyatin sonuclari ne? Oncelikle arabami satarken iyi bi fiyata saticam. Hala Highway'de agresif olmayan bir kullanimda galon basina 32 mil yapiyor. Bi cok Amerikan arabasindan iyi. Ikincisi cumhuriyetciler baskanlik secimlerini kesin kaybediyor. Petrol sirketleri (oligopolisi) "bir sonraki secimlere kadar nasilsa bulduk boyle baskani, sagalim milleti, demokratlar gelene kadar zaten emekli oluruz" anlayisina burunduler. Yapilan sey Enron'un California'da yaptigi seyle ayni. Petrol duzenli gelmesine (sadece Nijerya'da secim sonuclari sebebi ile uretimde bir aksama beklentisi varmis) ve kismen cesitli piyasalarda ham petrol fiyatlari dusmesine ragmen rafineriler sudan sebeplerle kapatilarak arz eksigi yaratiliyor, fiyat artirimina gidiliyor. Maliyet artmadigina gore, bu durumda net bir sekilde oligopolinin yagli liderlerinin cepleri hic sismedigi kadar sisecek. Ucuncusu: Cerberus hayatinda yemedigi kadar buyuk bir kazik yedi! Chrysler bunyesinde henuz compact sinifa hitap eden ne bir arac, ne de o araca takilabilir bir motor var. Compact sinifa en yakin olan Dodge serisinde muhendisler atlarini retro "Muscle Car" uretmeye oynadilar, diger butun oto ureticileri daha efficient araclara kayarken... Amerikan oto marketi de tuketici gittikce "Gas Price Elastic" olmaya basladi. Dolayisi ile Cerberus'un ilk is olarak elindeki mevcut herseyden kurtulup acilen mevcut olmayani yaratmasi gerekiyor, mesela kucuk motorlar, hafif kasalar, CVT gibi sanzimanlar, Hybrid teknolojisi vs vs... Yani Daimler aslinda kendine rakip olamayacak bir hurdadan kurtulmus oldu, hurda fiyatina!

Gelelim yazinin son bolumu olan GM'e... GM, artan benzin fiyatlarinin kendisine neye mal olacagini biliyor. Kendisinden cok sey beklenen Hummer, GM'nin elinde patladi. Saturn, kendine has ozerkligini kaybetti ve artik Opel montaji yapmakta. American Revolution olarak takdim edilen Chevy urunleri de gittikce Almanlasiyor. GM, daha ekonomik arabalar ureten ve uretim rakamlarinda bir numara olma tahtini sallayan Toyota'ya kesinkez tahtini kaptirdi.

Bunlarin bana yansiyan baska bir yani var mi? Kuzeydeki oto sanayii guneye inecek. Belki gunun birinde o fabrikalardan birinde kendime de bir is bulurum. Bakalim o gunleri gorebilecek miyim? Ha bi de, Chrysler gercekten cok guzel bir seri cikarmisti. Yeni Sebring inanilmaz guzel. Belki ilerde memlekete bir tane gotururuz...

No comments: